Televizyona çıkmak için kaç lira verirsiniz?

Şarkıcısın, albüm yaptın, en güvendiğin parçaya klip çektin, şimdi bunu müzik kanalları alıp yayınlayacak sanıyorsun ama öyle olmuyor. O iş ayrı bütçe istiyor, parasını veriyor, klibini yayınlatıyorsun. Top 10 listelerine girmek de ayrı bir tarifeye tabi idi. Evet, bir zamanlar Youtube henüz hepsinin tahtına oturmamış, müzik kanalları revaçta ve burnundan kıl aldırmazken, her yerde olanın tersi bir durum yaşanıyordu ülkemizde…

Şimdi bunun benzeri durumlar özellikle gündüz kuşağı programlarında karşımıza çıkıyor. Yeni değil aslında yıllardır olan şeyler bunlar ama iyice rahatsız edici bir hal almaya başladı. Artık bunu dillendirmemiz, yazı konusu etmemiz gerekiyor.

Bu kanalların, programcıların oltasına takılan çok. Bu durumu bir fırsat olarak görüp kesenin ağzını açan da ama duruma isyan edip ifşa eden de var.

Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahı Prof. Dr. Müge Özcan dün sosyal medya hesabından dikkat çeken ifadeler paylaştı. Özcan, bir TV kanalının ödül vermek için para istediğini, başka bir TV kanalının da sağlık programına konuk olması için para istediğini yazdı. Prof. Özcan, tweet’inde, “Bir TV kanalından aradılar. Bana ödül vermek istiyorlarmış. Ödül töreni sosyal medya, TV kanalları ve basında yer alacakmış. Yalnız ödülü almak için 6500 TL vermem gerekiyormuş! Başka bir TV kanalı aradı, ‘sağlık programına konuk olun’ deyip para istedi. Sektör olmuş bu iş!” ifadelerini kullandı.

Evet, çok haklı! Bu işin artık bir sektörü var. Bu sektör de birkaç uyanık yapımcının cin fikirliliğinden ibaret değil. Programcı, konuk, kanal, hepsi bu düzeni biliyor, büyütüyor.

Kanal, programcıya “sponsor bulursan program yaparsın, hiçbir masrafına karışmam, şu gün şu saati sana veririm” diyor yani yayın saatini kiralıyor ve programcının sponsordan aldığı desteğe çöküyor. Programcı da çağırdığı konuklardan para talep ediyor, o parayla da gemisini yürütüyor. Üstelik bu işin yandaş ya da muhalif medyası yok, hepsinde mevcut bu tür uygulamalar. Çoğunda programı sunan kişi bizzat konuk avına çıkıyor. Para ödeyip programına katılmak isteyen konuk bulamazsa yapımcı sunucunun biletini kesiyor. Konuklar da masum değil, programa çıkan uzman konuk bol bol kendisinin reklamını yapıyor, ticaretini arttırıyor. “Şu şey şuna çok iyi gelir, mucizedir” dediklerini o uzman kişinin ismiyle aratın. Mutlaka o maddeyi içeren (daha doğrusu içerdiğini iddia eden) satışta bir ürünü vardır.

Geçtiğimiz yıl, İstanbul Tabip Odası Başkanı Prof. Dr. Pınar Saip, Türk Tabipleri Birliği 2. Başkanı Dr. Ali Çerkezoğlu, İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Güray Kılıç ve Genel Sekreter Dr. Osman Öztürk tarafından gerçekleştirilen “Tıbbın Şarlatanlarının 10 Ortak Özelliği” başlıklı basın toplantısında bu programlara çıkmak için yarışan kimi uzmanların ortak özellikleri deşifre edildi.

Bu uzmanların ileri sürdükleri “ezber bozan”, “tabu yıkan”, “şoke eden” iddialarının hiçbir bilimsel ispatı yoktur. Hemen yeni konular bulurlar. Hepsinin kendince “her derde deva” bir meyvesi, sebzesi, insan yaşamını en az 30 yıl uzatacak bir diyet, tedavi kürü vardır. “Şu şey şuna çok iyi gelir, mucizedir” dediklerini o uzman kişinin ismiyle aratın. Mutlaka o maddeyi içeren (daha doğrusu içerdiğini iddia eden) satışta bir ürünü vardır. Bilimsel başarılarıyla değil, medyatik söylemleriyle kamuoyunun dikkatini çekmeye çalışırlar.

Bu konuklardan bazılarını katıldıkları programlar kesmeyince, uydudan frekans kiralayıp kanal açarak tezgâhı oraya kurdular. Kendisine doktor diyen, saf ve cahil insanları aldatarak para kazanmanın ne kadar kolay olduğunu fark etmiş bir sürü şarlatan uydu kanallarında cirit atıyor ve RTÜK sadece seyrediyor.

Hep doktorlar üzerinden örnek verdim ama neredeyse her konunun uzmanıyla ilgili böyle tatsız durumlar yaşanıyor. Sağlıkçılar bu tür programcıların en çok dadandığı meslek grubu. Kimi kanallar ve programlar üzerinden sürekli darlanıyorlar.

İşin özü; televizyon yayıncılığı öyle bir hale geldi, kanalların para kazanma iştahı öyle arttı ki, majör kanallar, çok ünlü programcılar bile böyle şeylere tenezzül ediyor. Para ödeyerek dahi televizyona çıkmak isteyen çok olduğundan bu iş daha uzun zaman devam edeceğe benziyor.

Murat Tolga Şen – murattolga@gmail.com